TZATZIKI

• 1 świeży ogórek
• 300 g jogurtu greckiego
• 1/2 ząbka czosnku
• 2 łyżki posiekanego szczypiorku
• 1/4 szklanki listków mięty
• 1 łyżka oliwy
• sól i czarny pieprz
• sok wyciśnięty z połowy cytryny

Ogórka obrać, zetrzeć na tarce o dużych oczkach, wymieszać z jogurtem i drobno startym czosnkiem. Dodać posiekany szczypiorek i miętę. Doprawić oliwą, sokiem z cytryny, solą oraz świeżo zmielonym czarnym pieprzem.

Zobacz jeszcze:
TZATZIKI Z KALAREPY

Paul R. Keysar. Świeży ogórek.

MIODOWY SOS WINEGRET

• 1/2 ząbka czosnku
• szczypta soli morskiej
• 1 łyżka miodu
• 1 łyżka soku z cytryny lub octu winnego
• świeżo zmielony czarny pieprz
• 4 łyżki oliwy z pierwszego tłoczenia

Czosnek przecisnąć przez praskę, posypać solą i przełożyć do miseczki. Dodać miód i wymieszać. Wlać sok z cytryny i doprawić pieprzem. Dodać oliwę i dokładnie wymieszać.

Denise Macwellca. Słoik z miodem.

SOS TERIYAKI

• 120 ml sosu sojowego
• 1/4 szklanki zimnej wody
• 50 ml białego wina
• 100 g cukru trzcinowego
• 1/4 łyżeczki imbiru mielonego
• 1/2 łyżeczki czosnku mielonego
• 1 łyżka octu ryżowego
• 1 płaska łyżka mąki kukurydzianej

Do wody dodajemy mąkę kukurydzianą i mieszamy. Do rondelka wlewamy wodę z mąką, dodajemy sos sojowy, wino, ocet ryżowy, cukier i wszystkie przyprawy. Doprowadzamy do wrzenia i gotujemy chwilę, aż sos wyraźnie zgęstnieje. Odstawiamy do ostygnięcia. Po wystudzeniu przelewamy do butelki. Sos przechowujemy w lodówce do kilku tygodni. Stosować na przykład do marynowania ryb.

Sos teriyaki posiada bardzo oryginalny smak, jednak nadaje się nie tylko do sushi. Ta japońska marynata to połączenie sosu sojowego z cukrem, a także wieloma przyprawami, które mają podkreślać jego wyrazistość. Sama nazwa sosu teriyaki pochodzi od czasownika teru, który oznacza “błyszczeć”. Wszystko to za sprawą marynaty, która mieni się i błyszczy, głównie ze względu na znaczną zawartość cukru.
Sos świetnie komponuje się nie tylko z daniami kuchni japońskiej, może stać się również idealnym dodatkiem do polskich potraw. Świetnie podkreśli smak m.in. mięsa, ryb, a także warzyw. Szczególnie często dodawany jest do kurczaka. Wszystkie składniki powinny zostać w nim umieszczone na mniej więcej dwie godziny przed smażeniem, dzięki temu staną się bardziej soczyste. 

Takebe Socho. List.

SŁODKI SOS CHILI

• 2 czerwone papryczki chili
• 2 ząbki czosnku
• 200 ml wody
• 65 ml octu jabłkowego
• 1/2 szklanki cukru
• 1 łyżeczka soli
• 1 łyżka skrobi ziemniaczanej
• 65 ml zimnej wody

Papryczki i czosnek rozdrabniamy przy pomocy blendera. Do garnka wlewamy 200 ml wody, ocet jabłkowy, dodajemy cukier, papryczki z czosnkiem, sól i doprowadzamy do wrzenia. Następnie zmniejszamy gaz, przykrywamy garnek pokrywką i gotujemy około 10 minut. Do kubeczka wlewamy 65 ml wody, dodajemy skrobię ziemniaczaną i dokładnie mieszamy. Mieszając sos łyżką wlewamy powoli skrobię. Gotowy sos przelewamy do słoiczków. Sos do wykorzystania w kuchni azjatyckiej.

Barbara Ann Robertson. Czerwona papryczka chili.

SOS HOT&HONEY

• 12 papryczek chili
• 3 pomidory
• 1 cebula
• 2 łyżeczki miodu
• 2 ząbki czosnku
• 1 łyżeczka soku z cytryny
• 2 łyżeczki przecieru pomidorowego
• 1 łyżeczka soli

Cebulę pokroić w drobną kosteczkę, podsmażyć na łyżeczce oleju. Dodać pokrojone drobno pomidory oraz pokrojone w krążki papryczki chili wraz z nasionami. Dusić pod przykryciem co najmniej 30 minut od czasu do czasu dolewając odrobinę wody, by sos się nie przypalił. Po 30 minutach dodajemy przecier pomidorowy, 2 łyżeczki miodu, drobno posiekany czosnek, sok z cytryn. Całość gotujemy bez przykrycia, około 10 minut, aż sos nabierze odpowiedniej konsystencji.

Denise Maxell. Słoik miodu.

ESENCJA POMARAŃCZOWO-WANILIOWA

• 2 kg pomarańczy
• 2 laski wanilii
• 6 goździków
• 4 szklanki wody
• 1 szklanka świeżo wyciśniętego soku pomarańczowego
• 5 szklanek cukru

Owoce dokładnie myjemy. Przy użyciu skrobaczki do obierania ziemniaków obieramy cieniutko skórkę pomarańczy, następnie przekładamy je do miski i zalewamy wrzątkiem. Następnie odcedzamy wodę, wyciskamy nadmiar płynów i kroimy w bardzo drobną kosteczkę. Skórkę przekładamy do garnuszka, dodajemy przeciętą na pół laskę wanilii oraz goździki. Z kilku pomarańczy wyciskamy sok, odlewamy całą szklankę i dodajemy do garnuszka. Następnie wlewamy cztery szklanki wody i wsypujemy pięć szklanek cukru. Esencję gotujemy przez cztery-pięć godzin, aż skórka pomarańczowa stanie się prawie przezroczysta. Następnie przelewamy do butelek.

Jeanne Illenye. Pomarańcze.

ZIMNY SOS ORZECHOWY

• szklanka posiekanych orzechów włoskich
• szklanka białego wytrawnego wina
• 2-3 ząbki czosnku
• łyżeczka mielonych ziarenek kolendry
• ćwierć łyżeczki pieprzu cayenne
• 3 łyżki soku z cytryny
• sól, pieprz
• łyżeczka cukru

Wszystkie składniki sosu dokładnie zmiksować, lekko schłodzić. Podawać do gotowanych ryb i mięsa.

Halina Brzeska. Martwa natura z orzechami.

PESTO

Pesto jest sosem wywodzącym się z włoskiej Ligurii. Przygotowuje się je miażdżąc liście bazylii, które stanowią główny składnik wraz z orzeszkami piniowymi, oliwą, czosnkiem, parmezanem i solą.
Klasyczne pesto ma barwę zieloną. Dodając suszone pomidory i ostrzejszy ser możemy uzyskać sos o bardziej wyrafinowanym smaku.
Pesto jest doskonałym dodatkiem do makaronów oraz znakomicie podkreśla smak pieczonego mięsa. Mięso należy posmarować pesto co najmniej 1 godzinę przed opiekaniem. Równie dobrze komponuje się smakowo z pieczonymi rybami.
Pesto jako dodatek do świeżego pieczywa, grzanek czy paluszków chlebowych jest smaczną i niecodzienną przekąską.

SOS DO SAŁATEK I DESERÓW OWOCOWYCH

• 20 dag gęstej śmietany 18% lub jogurtu naturalnego
• łyżka soku z cytryny
• 3-4 łyżki płynnego miodu
• kilka kropli aromatu rumowego lub 50 g rumu

Wszystkie składniki wlać do wysokiego garnuszka i zmiksować lub rozmieszać rózgą albo trzepaczką. Podawać do sałatek z owoców, zarówno surowych, jak i konserwowych.

SOS SOJOWY

Sos sojowy to doskonały dodatek do zup, mięs, sałatek i innych sosów. Przygotowuje się tą znakomitą przyprawę ze sfermentowanego ziarna soi lub pszenicy z dodatkiem drożdży. Sos sojowy bogaty jest w białko, wapń, fosfor i witaminy. Popularność zdobył sobie w kuchni chińskiej i japońskiej. Powoli zyskuje sławę także w Polsce. Jeśli raz dodasz go do rosołu, docenisz jego zalety. Nie myl go z popularną przyprawą do zup!

Vincent van Gogh. Pole pszenicy z białym domem w Auvers.

SOS PAPRYKOWY

• 2 duże strąki zielonej papryki
• oliwa
• 1 ząbek czosnku
• 1 łyżka masła
• 3 duże pomidory
• szczypta listków rozmarynu
• 2 małe ogórki korniszony
• 1/2 łyżeczki octu
• sól do smaku

Strąki zielonej papryki myjemy, przepoławiamy, usuwamy z niej nasionka. Oczyszczoną paprykę przesmażamy na oliwie (oleju) i zdejmujemy z niej skórkę. Drobno siekamy ząbek czosnku, przesmażamy go króciutko w czubatej łyżce masła i łyżce oliwy (oleju), dodajemy drobno pokrojoną paprykę i chwilę jeszcze całość dusimy. Teraz dodajemy obrane ze skórki i pokrojone w plastry pomidory i szczyptę listków rozmarynu. Dodatek rozmarynu jest konieczny. Sos niech się jeszcze gotuje przez około 25 minut. Jeszcze soli do smaku, dwa małe, drobno posiekane ogórki korniszony, i ocet. Sos jeszcze raz zagotowujemy.
Doskonały sos do smażonych filetów rybnych.

KREMOWY SOS AWOKADO

• 2 awokado
• 6 cebul pokrojonych w kostkę
• garść świeżej kolendry
• 2 łyżki białego octu winnego
• 2 łyżki oliwy z oliwek
• 250 ml kwaśnej śmietany
• sól, pieprz

Przekrój awokado na pół i usuń pestkę. Zmiksuj cebulę, kolendrę, ocet, oliwę, awokado i kwaśną śmietanę, aż powstanie puree. Posól i popieprz do smaku. Przykryj i wstaw do lodówki na 30 minut. Podawaj schłodzone.

 Awokado. Autor nieznany.

TZATZIKI Z KALAREPY

• 150 g startej kalarepy
• 1 starta czerwona cebula
• 2 wyciśnięte ząbki czosnku
• 1 łyżeczka octu winnego
• 1 łyżeczka cukru
• 175 ml jogurtu naturalnego
• sól, pieprz

Wymieszaj kalarepę, czosnek, ocet, cukier i jogurt. Posól i popieprz do smaku. Przykryj i wstaw do lodówki na 30 minut, aby aromaty składników mogły się wymieszać. Podawaj schłodzone.

Manfred W. Juergens. Kalarepa

DIP KOKOSOWO-KOLENDROWY

• garść świeżej kolendry
• garść świeżej mięty
• 4 ząbki czosnku (do wyciśnięcia)
• 1 zielona papryczka chili (pokrojona w drobną kostkę)
• 1 awokado
• 1 łyżeczka cukru
• 3 łyżki soku z cytryny
• 200 ml mleka kokosowego
• sól, tabasco

Przekrój awokado na pół, usuń pestkę. Zmiksuj kolendrę, miętę czosnek, chili, awokado, cukier, sok z cytryny i mleko kokosowe, aż powstanie puree. Dodaj tabasco i sól do smaku. Przykryj i wstaw do lodówki na 30 minut.

DIP JOGURTOWO-OGÓRKOWY

• 1 świeży ogórek
• 2 cebule pokrojone w kostkę
• 1 ząbek czosnku (wyciśnięty)
• 1/2 łyżki świeżego imbiru
• 2 łyżki świeżej melisy
• 3 łyżki soku z cytryny
• 375 ml jogurtu naturalnego
• 1 łyżeczka kminku
• sól, pieprz

Obierz ogórka, usuń nasiona, zetrzyj go na tarce, tak jak imbir. Wymieszaj ogórka, cebulę, czosnek, imbir, posiekaną melisę, sok z cytryny i jogurt. Posól i popieprz do smaku. Przykryj, wstaw do lodówki na 30 minut. Przed podaniem posyp kminkiem.

WASABI Z LIMONKĄ

·        wasabi

·        sok z limonki

·        woda przegotowana

Do przegotowanej wody dodajemy wasabi i sok z limonki, mieszamy wszystkie składniki i gotowe!

Kopia obrazu wg Luisa Melandeza. Martwa natura z limonkami.

SOS AGRESTOWY

0,5 kg zielonego agrestu dusimy z 1 łyżką masła pod przykryciem, w razie potrzeby dolewamy nieco wody. Gdy powstanie gęsta masa, agrest przecieramy przez sito, dodajemy 6 dag cukru, przyprawiamy solą i pieprzem, przez chwilę jeszcze gotujemy. Sos posypujemy łyżeczką posiekanego szczawiu albo szczypiorku. Najlepiej smakuje do makreli z rusztu.

AZJATYCKI DIP

·        1 szklanka dżemu pomarańczowego

·        ¼ szklanki octu ryżowego

·        2 łyżki sosu sojowego

·        odrobina oleju sezamowego

·        sól i pieprz

Wymieszaj składniki trzepaczką, wlej dip do słoika z nakrętką i przechowuj w lodówce.

Leon Wyczółkowski. Martwa natura z pomarańczami.

Sos a' la Rákóczi

• szklanka majonezu
• 60-80 g partyki konserwowej
• 60-80 g śmietanki kremowej
• 50 g groszku konserwowego
• natka pietruszki
• sól, pieprz i cukier do smaku

Paprykę pokroić w paseczki, połączyć z majonezem, ubitą śmietanką, groszkiem i posiekaną natką pietruszki, doprawić do smaku.
Czy węgierski magnat, przywódca wielkiego powstania antyhabsburskiego na Węgrzech (tzw. Powstanie Rakoczego), Ferenc Rákóczi, jadał cokolwiek z tym prostym sosem - tego nie wiadomo. Podejrzewam, że mógł nawet nie znać majonezu... Ale taka jest nazwa tego sosu.

Ádám Mányoki (1673–1757) . Rákóczi Ferenc

Sos a' la Nelson

• szklanka majonezu
• kieliszek białego wytrawnego wina (25g)
• 100 g do pieczarek
• tłuszcz do pieczarek
• pół puszki małż
• koperek
• sól, pieprz
• sok cytrynowy do smaku

Pieczarki oczyścić, opłukać, drobno pokroić, usmażyć, wystudzić, połączyć z zrozdrobnionymi małżami, majonezem, winem i posiekanym koperkiem, doprawić do smaku.

 Admirał Horatio Nelson. Obraz pędzla L.F. Abbota.